Salı, Ocak 31, 2023
No menu items!
Ana SayfaTerapiŞema Terapi Nedir? Şema Alanları Nelerdir?

Şema Terapi Nedir? Şema Alanları Nelerdir?

Geçmişten günümüze tıpkı fizyolojik bozukluklar gibi birçok psikolojik bozukluk da keşfedilmiştir. Keşfedilen bu psikolojik bozukluklar çeşitli yöntemlerle tedavi edilmeye çalışılmış, birden çok yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden bir tanesi de şema terapi yöntemidir. Şema terapi yöntemi, Jeffrey Young tarafından geliştirilmiştir. Şema terapide, kişilerin çocukluk döneminden itibaren hayatındaki gelişmelerin yetişkinlik dönemini nasıl etkilediğine odaklanır. İlk olarak tedavisi zor ruhsal bozukluklarda ve kişilik bozukluklarında kullanılan şema terapi yöntemi, günümüzde diğer psikolojik sorunlarda ve bireysel, grup, çift terapilerinde de uygulanmaya başlamıştır. Şema; kişilerin dünyayı, kendilerini ve diğer insanları nasıl algıladığını yanıtlar. Bireylerin günlük hayatlarında karşılaştıkları problemlere nasıl çözüm buldukları, bu durumlardaki hisleri ve olayları değerlendirme biçimleri şemalarına göre farklılaşır. Şemalar erken dönemdeki yaşantılarda ve doğuştan getirilen özelliklerle oluşur. Bebeklik dönemindeki ilişkiler, ihtiyaçların nasıl karşılandığı gibi etkenler şema oluşumunda belirleyicidir. 

Şema Terapi

Şema Terapi
Şema Terapi

Şema terapi, kişilerin erken dönemdeki yaşantılarının yetişkinlik döneminde yarattığı etkileri ortaya çıkarmaya odaklanır. Tedavi edilmesi zor vakalarda ve kişilik bozukluklarında kullanılan şema terapi, gün geçtikçe farklı psikolojik bozukluklarda da kullanılmaya başlamıştır. Şema terapi nedir sorusuna verilebilecek en net yanıt insanların var olan sorunlarını anlamak ve kişinin tüm yaşantısını ele alarak geniş bir bakış açısıyla çözüm yolları aramaktır. Şema terapi birçok gelişim ve psikoterapi modelini bir araya getirmesi sebebiyle bütüncül bir model olarak tanımlanır. Bunlar; davranışsal, bilişsel, psikodinamik, geştalt modelleridir. Şema terapinin ortaya çıkmasındaki ana amaç kişilik bozukluklarını ortadan kaldırmaktır. Günümüzde ise çocukluk travmaları, depresyon, yeme bozuklukları, çift terapileri, anksiyete gibi birden fazla bozukluğun ortadan kaldırılması için kullanılır. Bu terapi yönteminde kişilerin şemaları ve dış dünyayla olan ilişkilerine odaklanılır. 

 

Erken Dönem Uyum Bozucu Şemalar

Kişiler dış dünyaya bakışlarını, insanlarla olan iletişimlerini erken dönemde oluşturdukları şemalar belirler. Erken dönemde yaşanan kötü deneyimler çeşitli kişilik bozuklukları ve ruh sağlığı bozukluklarını ortaya çıkarabilir. Erken dönem uyum bozucu şemalar kişiyi olumsuz etkileyen ve sürekli tekrarlayan durumlardır. Kişiler yaşadıkları her duruma ve hayata erken dönemde oluşturdukları şemalarla bakarlar. Bu nedenle uyum bozan şemalar hiçbir zaman kişinin hayatından çıkmaz. Şemanın gücü tetiklenmeyi etkiler. 5 adet erken dönem uyum bozucu şema bulunur. Erken dönem uyum bozucu şema terapi örnekleri: 

1. Reddedilme ve ayrılma şeması

Erken dönemde bebeklerin en temel ihtiyacı güven duygusu ve iyi bir bakım görmektir. Eğer erken dönemde bu konuyla alakalı olumsuz bir şema geliştirildiyse kişiler yetişkinlik döneminde güvensizlik, kendini ait hissedememe, sevildiğinden emin olamama gibi problemlerle karşılaşabilirler. Bu şema alanı; terk edilme şeması, kötüye kullanılma şeması, duygusal yoksunluk şeması, utanç ve suçluluk şeması, sosyal izolasyon şeması olarak 5’e ayrılır. 

2. Başarısızlık ve zedelenmiş özerklik

Başarısızlık
Başarısızlık

Bu şema kişilerin kendine yetebilmesi, bağımsızlık kazanabilmesi ve başarılara ulaşmaları konusunda bakım gördükleri kişilerin onları desteklemesiyle alakalıdır. Bu şema alanında bulunan şemalar; tehditler karşısında dayanıksızlık, başarısızlık, yetersizlik, yapışıklık şeması olarak 4’e ayrılır.

3. Zarar Görmüş Sınırlar

Erken dönemde çocuklarla olan iletişime herhangi bir sınır koyulmayıp her istedikleri yerine getirildiğinde ve alabilecekleri sorumluluklar verilmediğinde ortaya çıkar. Yetişkinlik döneminde ise; üstünlük şeması, yetersiz öz denetim şeması olarak açığa çıkarlar.

4. Başkalarına Yönelim Şeması

Başkalarına Yönelim
Başkalarına Yönelim

Kişilerin erken dönemde kendi ihtiyaçlarını görmezden gelerek başkalarının ihtiyaçlarını karşılaması sonucunda açığa çıkar. Bu kişiler onaylanmak, sevgi görmek, saygı görmek için kendi ihtiyaçlarını arka plana atarlar. Başkalarına yönelim şeması; boyun eğicilik şeması, kendini feda şeması, onay arayıcılık şeması olarak ortaya çıkabilir. 

5. Aşırı Uyarılma ve Bastırılmışlık 

Disiplin ve katı kurallar içeren bir yaşam tarzı bu şemayı oluşturur. Bakım verenlerin beklentilerini karşılamaya çalışan çocuk kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılayamaz ve bu şema ortaya çıkar. Karamsarlık şeması, duyguları bastırma şeması, yüksek standartlar şeması, cezalandırıcılık şeması gibi şemalar oluşturulabilir. 

 

BENZER YAZILAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

POPÜLER YAZILAR